KKTC'de işten çıkarma: ihbar süreleri, tazminat ve haklarınız
· KıbrısCV
İşten çıkarılmak ya da işten ayrılmak üzereysen haklarını bilmen önemli. KKTC'de bu konular İş Yasası'nda (22/1992) düzenlenir ve Türkiye'deki kurallardan farklıdır. Bu rehber ihbar sürelerini, hangi durumda tazminat ödendiğini ve sık yapılan yanlışları anlatıyor.
Deneme süresi
Deneme süresi en çok 3 aydır. Bu süre içinde taraflardan biri, ihbar vermeden ve tazminat ödemeden sözleşmeyi sona erdirebilir (Madde 11).
İhbar süreleri
Belirsiz süreli sözleşmede deneme süresinden sonra işveren ya da çalışan, sözleşmeyi yazılı bildirimle ve aşağıdaki sürelere uyarak sona erdirir (Madde 12):
| Çalışma süresi | En az ihbar süresi |
|---|---|
| 6 aya kadar | 1 hafta |
| 6 ay – 1 yıl | 3 hafta |
| 1 – 2 yıl | 4 hafta |
| 2 – 5 yıl | 5 hafta |
| 5 yıldan fazla | 6 hafta |
- Sözleşmeyle bu süreler uzatılabilir ama kısaltılamaz.
- İhbar süresi boyunca yeni iş aramak için ücretinden kesilmeden günde 2 saate kadar izin hakkın vardır (Madde 17).
Haksız işten çıkarmada tazminat
İşveren, işten çıkarmanın yeterli bir nedene dayandığını kanıtlamak zorundadır (Madde 13). Yeterli neden olmadan işten çıkarılan çalışana ihbar süresi ücretinin 3 katı tazminat ödenir; belirli süreli sözleşmede buna kalan her ay için bir haftalık ücret eklenir (Madde 13).
Örnek: 3 yıldır çalışan birinin ihbar süresi 5 haftadır. Haksız çıkarılırsa 5 × 3 = 15 haftalık ücret tazminat alır.
Şu nedenlerle işten çıkarma yasaktır (Madde 16): belgeli hastalık, kaza veya doğum nedeniyle geçici devamsızlık; sendika üyeliği; işverene karşı yasal yola başvurma; dil, din, ırk, cinsiyet veya siyasi görüş.
KKTC'de kıdem tazminatı var mı?
Türkiye'deki gibi her yıl için bir aylık ücret ödenen genel bir kıdem tazminatı, KKTC İş Yasası'nda yoktur. Bunun yerine şu ödemeler söz konusudur:
- İhbar ücreti: ihbar süresine uyulmadan çıkarılırsan bu sürenin ücreti.
- Haksız fesih tazminatı: yeterli neden yoksa ihbar ücretinin 3 katı.
- Toplu işten çıkarma ödemesi (aşağıda).
- Kullanılmayan yıllık izin ücreti (Madde 50).
Hizmet sözleşmen ya da toplu iş sözleşmen ayrıca kıdem ödemesi öngörebilir; sözleşmeni kontrol et.
Toplu işten çıkarma
10 veya daha fazla çalışanı olan bir işyerinde, çalışanların en az %20'si (en az 5 kişi) çıkarılıyorsa işveren Çalışma Dairesi'ne ve çalışanlara en az 1 ay önce yazılı bildirim yapmalıdır. Çıkarılanlara ihbar ücretine ek olarak şu ödeme yapılır (Madde 19):
| Çalışma süresi | Ödeme |
|---|---|
| 3 – 6 ay | 1 haftalık ücret |
| 6 ay – 1 yıl | 2 haftalık ücret |
| 1 – 2 yıl | 3 haftalık ücret |
| 2 – 5 yıl | 4 haftalık ücret |
| 5 yıldan fazla | 5 haftalık ücret |
İhbarsız fesih hangi durumlarda olur?
- İşveren: örneğin çalışan arka arkaya 3 iş günü ya da bir yılda toplam 5 iş günü mazeretsiz işe gelmezse (Madde 15).
- Çalışan: örneğin teknik arıza veya zorlayıcı neden yüzünden iş 1 haftadan fazla durursa (Madde 14).
Kaynaklar
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kurallar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili resmi kurumdan teyit al.