KKTC'de sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı: maaşından ne kesilir?
· KıbrısCV
KKTC'de hizmet akdiyle çalışan herkes sosyal sigorta (ya da 2008 sonrası sisteme girenler için sosyal güvenlik) ve ihtiyat sandığı kapsamındadır. Brüt maaşınla net maaşın arasındaki farkın büyük kısmı bu iki kesintiden gelir. Bu rehberde neyin kesildiğini, karşılığında hangi hakları kazandığını ve işverenin primlerini doğru yatırıp yatırmadığını nasıl kontrol edeceğini anlatıyoruz.
İki ayrı sistem: sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı
- Sosyal sigorta / sosyal güvenlik: hastalık, analık, iş kazası, malullük, yaşlılık (emeklilik) ve ölüm durumlarında güvence sağlar. Primler Sosyal Sigortalar Dairesi'ne yatırılır.
- İhtiyat sandığı: çalışan adına biriken zorunlu bir tasarruf hesabıdır. Hem çalışan hem işveren katkı öder, birikime her yıl faiz işletilir; birikim yasada belirtilen durumlarda (örneğin emeklilik ya da işten ayrılmanın belirli koşulları) toplu olarak ödenir.
Sosyal sigorta prim oranları (1 Ekim 2026'dan itibaren)
Oranlar brüt kazanç üzerinden hesaplanır. A grubu; KKTC vatandaşları, sürekli ikamet izni sahipleri ve KKTC ile eşit muamele içeren sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerin vatandaşlarıdır. Bu gruptakiler için primin bir kısmını devlet öder.
| Sigorta kolu | Toplam | Çalışan | İşveren | Devlet |
|---|---|---|---|---|
| Hastalık (A grubu) | %6,5 | %2,25 | %2,25 | %2 |
| Hastalık (diğer) | %6,5 | %4,25 | %2,25 | — |
| Malullük, yaşlılık, ölüm (A grubu) | %16,5 | %5,5 | %7 | %4 |
| Malullük, yaşlılık, ölüm (diğer) | %16,5 | %8,25 | %7 | %1,25 |
| Analık | %1 | %0,5 | %0,5 | — |
| İş kazası ve meslek hastalığı | %0,5–6 (riske göre) | — | Tamamı | — |
İhtiyat sandığı kesintisi
İhtiyat sandığına hem çalışan hem işveren, brüt kazanç üzerinden yasayla belirlenmiş oranda katkı öder. Birikimine her yıl açıklanan faiz eklenir. Güncel kesinti oranını maaş bordronda ve e-İhtiyat üzerinden hesap dökümünde görebilirsin.
Birikimin hangi durumlarda ve ne kadarının çekilebileceği yasada ayrıntılı olarak düzenlenmiştir (emeklilik yaşı, belirli sürelerle işten ayrılma, yabancı uyruklu çalışanların ülkeden kesin ayrılışı gibi). Başvurmadan önce İhtiyat Sandığı Dairesi'nden kendi durumuna uygun koşulları öğren.
Sigortalı olmanın sağladığı haklar
- Devlet hastanelerinde muayene ve tedavi, ilaç katkısı
- Hastalık ve iş kazası durumunda geçici iş göremezlik ödeneği
- Doğum (analık) ödeneği
- Emeklilik ve malullük aylığı için hizmet süresi birikimi
- Ölüm hâlinde hak sahiplerine aylık
Bu hakların çoğu, belirli sayıda gün prim ödenmiş olmasına bağlıdır. Bu yüzden primlerinin gerçek maaşın üzerinden ve eksiksiz yatırılması önemlidir.
Primlerin yatıyor mu? Nasıl kontrol edilir
- Her ay bordronu iste ve brüt maaş, sigorta ve ihtiyat sandığı kesintilerini kontrol et.
- KKTC e-Devlet ve e-İhtiyat üzerinden prim ve birikim dökümünü düzenli olarak incele.
- Bildirilen kazancın gerçek maaşından düşük olduğunu fark edersen önce işverenle konuş; çözülmezse Sosyal Sigortalar Dairesi'ne ya da Çalışma Dairesi'ne başvurabilirsin.
- Yabancı uyrukluysan çalışma izni sürecinde sigorta kaydının açıldığından emin ol (bkz. çalışma izni rehberi).
Kaynaklar
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kurallar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili resmi kurumdan teyit al.